Một số vấn đề về năng lực thiết kế bài học môn Mĩ thuật của giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Tóm tắt. Thiết kế bài học theo hướng phát triển năng lực học sinh được xem là một trong

những yếu tố cốt lõi đảm bảo chất lượng dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông

mới. Bài viết trao đổi một số vấn đề về năng lực thiết kế bài học môn Mĩ thuật của giáo

viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Đồng thời đề xuất một số

yêu cầu cơ bản, thiết yếu đối với giáo viên trong thiết kế bài học môn Mĩ thuật.

pdf9 trang | Chuyên mục: Tài Liệu Phổ Thông | Chia sẻ: yen2110 | Lượt xem: 269 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt nội dung Một số vấn đề về năng lực thiết kế bài học môn Mĩ thuật của giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút "TẢI VỀ" ở trên
uệ và phát
triển các năng lực ở HS.
e) Trong các hoạt động của bài học, cần chú ý phân bổ thời gian, kiến thức hợp lí cho các
hoạt động:
+ Hoạt động tìm hiểu nội dung kiến thức;
+ Hoạt động cung cấp kiến thức mới (nhằm hình thành kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị
mới. . . );
+ Hoạt động hướng dẫn học sinh thực hành (hoạt động sáng tạo nghệ thuật qua bài vẽ thực
hành của HS);.
+ Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập.
- Lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp với mục tiêu và các nội dung, đảm bảo
được sự trải nghiệm và sáng tạo thực hành của HS.
- Sắp xếp trật tự logic các hoạt động trong bài dạy, theo hướng đảm bảo các yêu cầu của
học tập bài học lí thuyết, bài học thực hành: khai thác kiến thức đã có, phản hồi kĩ năng thực hành,
hình thành kĩ năng thực hành mới dưới dạng kiến thức mới, thái độ mới, hay các sản phẩm luyện
tập thực hành cụ thể. . .
- Đánh giá kết quả dạy học theo hướng thấy được mức độ đạt được của nội dung với mục
tiêu đặt ra, chú ý đánh giá kết quả dựa vào sự sáng tạo trong bài tập thực hành của HS bằng phương
pháp phù hợp.
2.4.3. Đảm bảo sự luyện tập thực hành thông qua hoạt động học của học sinh
Việc thiết kế dạy học Mĩ thuật cần đảm bảo để HS được luyện tập thực hành (trải nghiệm),
điều đó thể hiện ở các yêu cầu sau:
- Cách thiết kế, tổ chức các hoạt động học tập cần tạo điều kiện tối đa để HS được trực tiếp
87
Trần Thị Yến
tham gia vào các loại hình học tập phong phú, đa dạng một cách tự giác.
- Bài tập thực hành Mĩ thuật cần được thiết kế thành những Hoạt động theo chủ đề, có tính
liên kết, kế thừa và liên tục theo một tiến trình mở để các hoạt động luôn liên quan với nhau, tạo ra
sự sáng tạo không ngừng cho HS. Kết thúc Hoạt động học tập mĩ thuật này là điểm khởi đầu cho
một Hoạt động học tập mĩ thuật khác.
- Học sinh được trải nghiệm thực hành sáng tạo trên mọi hình thức, chất liệu, qua đó chủ đề
bài học được sáng tỏ qua nhiều góc nhìn.
- Quy trình tổ chức các hoạt động dạy học phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản của học tập Mĩ
thuật:
(1) Khai thác những kiến thức, kĩ năng học tập đã có;
(2) Thực hành tích cực;
(3) Hình thành kiến thức/ kĩ năng mới (kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị mới) cho HS,
trong đó yếu tố vẽ cùng nhau là chất keo kết nối.
- HS được rèn luyện thực hành, luyện tập với các vai trò khác nhau trong các tình huống
dạy học, trong các hoàn cảnh khác nhau.
- HS được sáng tạo trong rèn luyện thực hành, được thể nghiệm bản thân trong không gian
mĩ thuật của giờ học, từ đó hiểu và tự phát hiện những khả năng cũng như tự rèn luyện bản thân.
- HS được tương tác, giao tiếp trực tiếp với ngôn ngữ Mĩ thuật (đường nét, hình mảng, màu
sắc, đậm nhạt,. . . với con người (bạn, nhóm bạn, tập thể lớp, thầy cô giáo), với sự vật hiện tượng
(các mô hình, mẫu vẽ, tranh ảnh, thiết bị dạy học, các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học,
môi trường xung quanh. . . ).
- HS thực sự là một chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo khi chiếm lĩnh các tri thức và kĩ
năng, kĩ xảo môn học. Tránh ép buộc hoặc để các em tham gia hoạt động một cách thụ động sẽ
không có sản phẩm mĩ thuật sáng tạo. Khi HS tự giác thì chính các em mới có những hứng thú
học tập mĩ thuật tích cực. Kinh nghiệm chỉ được hình thành khi HS tự giác, hứng thú và có ý thức
tham gia các hoạt động học tập.
- Học tập Mĩ thuật luôn chứa đựng 2 yếu tố không thể tách rời, đó là: Rèn luyện thực hành
(vẽ) và cảm xúc, thiếu một trong 2 yếu tố đó đều không thể mang lại hiệu quả dạy học (dạy học và
giáo dục Mĩ thuật).
- Kết quả của học tập Mĩ thuật là hình thành được năng lực Mĩ thuật mới (kiến thức - hiểu
biết, kĩ năng, thái độ, giá trị mới. . . )
2.4.4. Đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng và phát huy được sự sáng tạo trong bài tập thực
hành của học sinh
Việc thiết kế dạy học Mĩ thuật cần đảm bảo tạo ra môi trường để học sinh được học tập sáng
tạo, và học sinh được sáng tạo trong môi trường đó, điều này thể hiện ở các yêu cầu cụ thể:
- Yêu cầu đảm bảo về không gian tổ chức dạy học Mĩ thuật: Hoạt động tổ chức dạy học Mĩ
thuật cần linh hoạt, đa dạng và chứa đựng các thách thức đối với HS, đòi hỏi HS phải tích cực tư
duy, tưởng tượng và chủ động tiếp thu kiến thức mới.
- Yêu cầu đảm bảo về bầu không khí tâm lí cởi mở và tin tưởng trong học tập trong tất cả
các hoạt động: đó là môi trường cho sự tự do đàm thoại, tranh luận, khuyến khích việc nảy sinh ý
tưởng thông qua hoạt động tương tác giữa các cá nhân với nhau diễn ra trong quá trình học tập hay
làm việc cùng nhau.
88
Một số vấn đề về năng lực thiết kế bài học môn Mĩ thuật của giáo viên trung học cơ sở...
- Yêu cầu đảm bảo về sự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo quá trình: i) Xác
nhận sự tiến bộ, kết quả từng thời điểm về kiến thức, kic năng của học sinh theo các mục tiêu
học tập cụ thể trong một đơn vị bài học của chủ đề. ii) Giúp HS hình thành thái độ tự đánh giá,
khuyến khích và động viên HS chăm học, tự tin, hứng thú học tập và học tập ngày càng tiến bộ
hơn. iii) Giúp GV có cơ sở thực tế để nhìn nhận những điểm mạnh và điểm yếu của chính mình, tự
hoàn thiện hoạt động dạy, nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học.
Dựa trên các tiêu chí để đánh giá:
+ HS tự đánh giá/ đánh giá lẫn nhau: Sự tham gia vào học tập; Thời gian hoàn thành, thứ
tự hoàn thành; Kết quả học tập, sự tiến bộ về kiến thức, kĩ năng; Khả năng tự học, khả năng giao
tiếp, hợp tác, độc lập sáng tạo. . .
+ GV đánh giá HS: Sự tích cực, sẵn sàng học tập, sự hợp tác; Năng lực học tập: nhận thức,
linh hoạt, độc lập, sáng tạo; Năng lực xã hội: giao tiếp, hợp tác, thích ứng; Đánh giá thông qua
kiểm tra vẽ thực hành, viết thu hoạch hoặc vấn đáp, câu lạc bộ, chuyên đề v.v; Đánh giá thường
xuyên, toàn diện, cụ thể, dựa trên sự tiếp thu thẩm mĩ: HS thể hiện được các trải nghiệm của mình
thông qua các hoạt động mĩ thuật thực tế, HS đã làm giàu thêm cách biểu đạt của riêng mình, HS
biết lấy cảm hứng từ các biểu đạt khác, HS tự mình thử các chất liệu được chọn, HS biết phân tích
và nhận thức được các lựa chọn khác nhau trong tiết học.
- Yêu cầu về sự sáng tạo nghệ thuật của HS: Sự sáng tạo của HS trong học tập Mĩ thuật của
các em là quá trình được thấy và tạo ra cái mới đối với bản thân, với nhận thức. Hay được quan
sát cách làm của bạn bè, của thầy cô, không phải là những cái mới cao siêu đối với cộng đồng, với
nhân loại.
Các yếu tố để HS học môn Mĩ thuật sáng tạo rất đa dạng: sáng tạo về màu sắc; sáng tạo
trong vẽ hình tượng, mảng miếng, đậm nhạt. . . ; sáng tạo trong sắp xếp bố cục bài vẽ; sáng tạo
trong kĩ thuật thực hành (vẽ, xé dán, sử dụng vật liệu tổng hợp. . . ); trong sử dụng các chất liệu . . .
3. Kết luận
Cùng với yêu cầu đổi mới giáo dục chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển
năng lực cho người học thì yếu tố quan trọng đầu tiên quyết định quá trình này chính là giáo viên
với các năng lực sư phạm tương ứng. Một trong những yếu tố căn bản để làm nên chất lượng dạy
học chính là năng lực thiết kế bài học của GV. Tùy thuộc vào mục tiêu học tập của các hoạt động
để GV có thể lựa chọn các nội dung kiến thức cũng như các hình thức tổ chức và phương pháp
tiến hành phù hợp để thiết kế bài học. Dù lựa chọn hình thức, phương pháp dạy học nào, GV Mĩ
thuật khi thiết kế cần đảm bảo thực hiện đầy đủ các yêu cầu cơ bản, thiết yếu về thiết kế bài học
môn Mĩ thuật cấp THCS đã đề xuất ở trên. Yêu cầu này hướng tới sự chuẩn bị một cách hiệu quả
nhất, đảm bảo cho quá trình thực hiện dạy học mang lại nhiều thành công, giúp HS nhanh chóng
có được năng lực thực hiện, thực hiện tốt các hoạt động học tập trong thực tiễn học tập môn học
Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Nguyễn Ngọc Ân, 2015. Một cách tiếp cận về dạy học môn Mĩ thuật trong đổi mới chương
trình giáo dục phổ thông. Tạp chí Giáo dục & Xã hội, số 55. Tr42-45.
[2] Nguyễn Thanh Bình, 2016. Năng lực cần có ở giáo viên chủ nhiệm đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục. Tạp chí Giáo dục & Xã hội, số 63. Tr13-16,33.
[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 7-2014. Đề án Đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông; 7- 2015,
Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (Trong chương trình giáo dục phổ thông mới).
89
Trần Thị Yến
[4] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2009. Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo
viên trung học phổ thông.
[5] Bạch Ngọc Diệp, 2012. “Định hướng xây dựng Chương trình môn Mĩ thuật phổ thông Việt
Nam trong bối cảnh mới”, Kỉ yếu Hội thảo “Đổi mới Chương trình, Sách giáo khoa giáo dục
phổ thông, Kinh nghiệm quốc tế và vận dụng vào điều kiện Việt Nam”, Bộ Giáo dục và Trẻ
em Đan Mạch, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, tr.226-233.
[6] Nguyễn Thị Kim Dung (chủ biên), 2015. Đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo định hướng hình
thành năng lực nghề cho sinh viên trong các trường Đại học Sư phạm. Nxb Đại học Sư phạm,
Hà Nội.
[7] Vũ Dũng, 2000. Từ điển tâm lí học. Nxb Từ điển Bách khoa.
[8] Hoàng Phê, 2010. Từ điển Tiếng Việt. Nxb Đà Nẵng.
[9] Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội ngày 28/11/2014 về đổi mới chương trình, sách
giáo khoa giáo dục phổ thông.
[10] Nguyễn Thị Nhung (Chủ biên), 2014. Tài liệu tập huấn giáo viên Dạy - học Mĩ thuật theo
phương pháp mới. Nxb Giáo dục.
[11] Nguyễn Thu Tuấn, 2011. Phương pháp dạy học Mĩ thuật, tập 1, 2. Nxb Đại học Sư phạm, Hà
Nội.
[12] 
ABSTRACT
Some problems in capacity to design technical lessons of art
of secondary teachers in the innovative general education programme
Tran Thi Yen
The Institute for Educational Research, Hanoi National University of Education
Designing lessons towards developing students’ capacity is considered as one of the core
elements of teaching quality assurance program under the innovative general education. The
article discussed some issues about teachers’ capacity to design all studied Fine Arts in junior
high schools in school innovative education programs. It also suggested some basic requirements,
essential for teachers in designing art lessons
Keywords: Energy, teaching capacity, design lessons, Fine Arts teacher, creative practice.
90

File đính kèm:

  • pdfmot_so_van_de_ve_nang_luc_thiet_ke_bai_hoc_mon_mi_thuat_cua.pdf